Yine Gelecekler...

Bir akşam üstü, vicdanımızın tolerans vadisinde rehavet seanslarındayken yakaladılar bizi.

Toz pembe tüller germiştik pencerelerimize...

Düne ve bugüne dair çöpleri 'istif' etmiştik küflü bodrum katlarımızda... Yarının ekşi kokulu 'kehanetler'i zaten kitabımızda bile yoktu... Mesaj kağıdı sarılı olmayan 'çok köşeli' taşlar 'camlarımız'ı tuzla buz etti. Kafalarımız tavana değercesine zıpladık. Korkak değildik ama, açıkçası ürktük sesteki bu ani 'desibel' değişiminden... Sirenleri çalmaya da gerek yoktu, içimizdeki güzelliğe dair hisleri tahliye etmeye de... 

Ama, camı kırmışlardı bir kere... Oysa çoğu zaman görürdük camın öte yanından onları... Gülümseyerek bakarlardı ama, dişlerinin çene kemiklerini nasıl ezdiğini de hissederdik.

'Geldik' dediler, yüzlerindeki maskeyi çamurlu sokağın ortasına vurarak... 'Beklemiyordunuz değil mi?'

Gerçekten gelmişlerdi...

Uçlarını aleve batırdıkları ışından okları, bir ejderha ıslığı gibi tıslayarak yardı gökyüzünü... 

Mavinin hüzün tonuna, alevin kızgın alını bulayarak ilerledi öfkeden silahları... Sadaklarında düşmanlık vardı, kin vardı, zehir vardı... Kurumuş gülden ördüğümüz kubbemize şimşek hızıyla saplandı alevden okları... Çatımızı yaktılar... Kubbemizi çatırdatmaya çalıştılar...

Önce biri belirdi yılandan gözleriyle camın hemen arkasında. Sonra diğerleri sökün ettiler. Savaş bozgunu yaşamış, apış araları ekşi ekşi kokan çapulcu askerler gibi girdiler dünyamıza... Sepetlerimize bastılar tekmeyi, ağaçlarımıza vurdular baltaları, 'yumurta'larımızı yere çaldılar. Dipleri hayvan tersine bulanmış çizmeleriyle ezdiler 'civciv'lerimizi. Kapılarımıza çentik attılar, ekmek satan fırıncımızın un çuvallarını mızrakladılar. Selam veren dostlarımızı horladılar, ineklerimizi tekmelediler.

Mavinin hüzünlü tonuyla boyadığı akşam vakti geldiler...

'Atlar'ını çocuklarımızın, geleceğimizin üzerine sürdüler... 'Süreka' yoktu aralarında, atları ayaklarına kadar değil, bellerine kadar girmişti bataklığa. Ama gözlerinde kinleri, ağızlarında küfürleri vardı. En çok da aramızda durup, dostluk türküleri söylerken dün, bugün onların yanına geçip sapanlarına 'taş' koyup, üzerimize sallayanlar şaşırttı bizi.

Gecenin karanlığında bağırdılar gökyüzüne doğru...

Tamtam çaldılar saat başı...

Yüreklere korku salıp, kitapları yaktırmak, anıları sildirmek, aynaları kırdırmaktı amaçları...

Kısmen başardılar da...

Künklerini toplayıp, göçlerini hazırlayıp, yola dizilen kervanları gösterdiler parmaklarıyla. 'Bakın' dediler, 'bakın, nasıl da korkuttuk arkadaşlarınızı... Onlar ki, en iyi günlerde türkülerinize eşlik ederlerdi..'

Sularımıza zehir katmak, ekmeğimizi küfletmek istediler... Irmağımız güçlü akıyordu çok şükür, buğdaylarımız dayanıklıydı... Başaramayınca bunları sinirlendiler, değirmencilerimize, sakalarımıza hakaretler yağdırdılar... Yapraklarımızı yoldular, tarlalarımıza sürdüler hayvanlarını. En mahrem odalarımıza kadar sokuldular... Yastıklarımızı iğdiş ettiler sivri uçlu mızraklarıyla. 'Çeyiz sandıkları'mızı etrafa saçtılar... Yazmalarını çiğnediler kadınlarımızın... Çocuklarımızı almaya çalıştılar, anaların kucaklarından... Beğenmedikleri her şeyi topladılar cadde ortalarına... Kitap, giysi, namus, haya, un, kurumuş kabak... Hepsini üst üste yığdılar... Şarap şişelerinin diplerinde kalan sıvılarını boca ettiler bu yığının üstüne... Aydınlanmak için kullandığımız meşaleyle yaktılar birikimlerimizi...

Sokağa çıkamadı çoğumuz.

Perdeleri sıkı sıkıya kapadık bilinçsiz bir tepkisellikle...

Sonra 'neden' sorusunu sorduk kendi kendimize:

Neden?

Sorular çoğaldıkça onlar küçüldü, onlar küçüldükçe ışık sızdı perdelerimizden... Işık karanlığın ölümü demekti... Karanlık olmayınca, onlar da olmayacaklardı, bunu çok iyi biliyorlardı...

Akşam batarken güneş, mavinin hüzün tonunda gelmişlerdi... Kızıl bir şafak vakti, meleğin bağırışıyla gitmeye başladılar... Arkalarında harabeler bıraktılar. Binalar, evler, camlar, yürekler... Tehditler savura savura kayboldular ufukta... Bazıları 'pişmanlık' belirtisi ifadeler kullandı giderken. 'Vicdan'ları varmış gibi davrandı kimileri... Ama yapmışlardı bir kere, kırmışlardı camlarımızı..

Korkuyu, şaşkınlığı, ürkekliği hemen attık üzerimizden... Yaşlı gözlerimizi silmeden tebessüm etmeye çalıştık hayata... Ve bir karınca samimiyetiyle tekrar başladık çalışmaya. Örmeye başladık buğudan ağımızı. Bir yağmur akın etti gökyüzünden. Kanı, külü, çamuru aldı götürdü... Kirlerimizi yıkadı, testilerimizi doldurdu... 

Güneş tepeye doğru yükseldi şehrimizin dışından...

Mutluluk şarkıları yükseldi yine gökkubbemize doğru... Işte tam bu sırada belirdi tepede en 'deli'olanımız..

Var gücüyle bağırdı:

'Gülmeyin!'

Herkes sesin geldiği yöne yöneldi...

Elindeki asasını bulutlara doğrulttu, sonra bizlere doğru ve boşluğa savurdu:

'Şarkı da söylemeyin!'

Daha bir dikkat kesildik sesine: 'Hâlâ anlamıyorsunuz değil mi?' diye sordu acı ifadelerle;

'Gittiler sanıyorsunuz. Oysa oradalar...'

Herkes birbirine baktı şaşkınca, sonra tekrar ona;

'Şunu bilin kesinlikle' dedi deli ve kanımızı donduran şu cümleyi haykırdı: 

'Gene gelecekler!!!'

Kısadır Hayat!

Uzundur üzüntüler oysa... Bitimsiz gelir insana kalp sıkışmaları, yürek sıkıntıları. 


Ne ki kısadır hayat...

Hele öfkeler, kısa metrajlı olsalar bile sıklıklarıyla hayatı tırtıklarlar bir yerlerinden. Hayat her yanına haşeratlar ilişmiş bir aciz varlık gibi elindedir bunların. Bıkmadan, usanmadan ısırırlar hayatın bir yerlerini. Zaten kısa olan hayat, büsbütün kısalır ve fark edilmeyen bir film finali gibi gelir kapıya dayanır ölüm meleği. 

Oysa kısadır hayat, hırsların tersine. Bin yıllık bir birliktelik yaşayacakmışız gibi yapışırız kariyerimize. Kravatların sıktığı gırtlaklar boğar oysa hayatı! Öyle bir unutkanlık verir ki üstelik hırs ve beklentiler yolun sonuna kadar uyuşturur zihinlerimizi. 

Gevşetemeyiz gömleğimizin en üst düğmesini, pantolonumuzun paçasını kıvırıp, çıkarıp çorapları, serin bir ağaç gölgeliğinde salamayız bacaklarımızı buz gibi derelere. 

Kendi ufkuna bembeyaz bir yalan yerleştirir dünya hırsı ve geri kalan her şeyi uyuşuk bir siyah ile flulaştırır. Yanından gelip geçeriz her Allah'ın günü de fark edemeyiz ıskaladıklarımızı. 

Ne bileyim; elektrikler söndüğünde mesela... 'Hay aksi' der lanetler okur da, karanlığın sessiz huzurundan ürkercesine rahatsız oluruz. Oysa gecenin tadı bir başka olmasaydı, günün yarısı karanlık olur muydu? Var demek ki bir güzelliği gecenin. Var işte, ayın, yıldızların, gökyüzünün ve karanlıkta akışkan bir gümüş gibi usulca kıvrılan dere sularının. 

Kısadır hayat ve uzundur korkularımız. İrili ufaklı onlarcasını uç uca ekler, hayatın bir kısmını da onlara feda ederiz mesela... Kendi korkularımız yetmiyorcasına başkalarınınkini de üstleniriz hatta. Korku tedirginliği, tedirginlik dengesizliği getirir. Ve şirazesi kaçar hayatın. Ülke adına korkarız misal. Bir dolu heyula üretir, bir dolu korku figürüyle kuşatırız dört bir yanımızı. Ailemize, düşüncelerimize, sevdiklerimize dair korkular kurgular ve kendi ömrümüzün kısalığına, kendi hiçliğimize bakmadan, sanki her şeyi kontrol edebiliyormuşçasına, yenilgisi kesin olan bir yel değirmeni savaşı başlatırız kimi zaman. 

Oysa kısadır hayat ve bütün bunların üzerinde, hepsini kuşatan bir şeydir. Korkuyu, öfkeyi, üzüntüyü reddetmek değildir bu ha! Aksine reddediş de ıskalamaktır bir nevi, en büyük karavanalarından biridir insanoğlunun. Ancak her şey de değildir ve geçicidir. Problem bunu unutmamızdır. 

Kısadır hayat ve aslında doğumdan itibaren bir geç kalıştır da... Hiç saniye kadranını izlediniz mi bu düşünceyle? Nasıl da acelecidir, nasıl da bir panik vardır saniyede. Sırtlar zamanı ve dakikaya devreder, oradan saate, güne, haftaya, yıllara ve ömre. Saniye işçi karıncasıdır zamanın ve kraliçe mezar başında beklemektedir. Sırtladığı hayatları götürür ve oraya bırakır. 

Kısadır işte hayat; bizim yanılgılarımızın aksine. Bitmez zannederiz biz çok şeyi. Çocukluk bitmez, okul bitmez, iş hayatı bitmez, ne bileyim iktidarımız bitmez, partimiz bitmez, müdürlüğümüz bitmez, futbolculuğumuz bitmez, başkanlığımız bitmez falan filan. 

Nasıl bir hazır oluştur bu kendini kandırmışlığa bilemem ama, şaşırtmaz da bizi örneğin. 80 yaşına gelmiş politikacı 9 büyüklüğünde deprem yemiş gibi titreyen bacaklarına rağmen ülke geleceğine dair fikirler söyler misalen. Kendi geleceğini ıskalamanın daha büyük bir trajedisi olur mu, lütfen söyleyin! 

Kısadır işte! Çoğu zaman 'ne çabuk' sorusunu bile soramadan biz, son jeneriği bile akmadan hayatımızın biter film. 

Işıkları yanmaz ama çoğu zaman. Sinemadan farkı da budur aslında. Aksine daha büyük, daha ürkütücü bir karanlık kucaklar bizi nemli toprak tadında. Ve biz hayatın kısalığını fark edip, onun rağmına bir şeyler yapmış olma nispetimizde aydınlatılırız hayatın sonunda. 

Slobodan Miloseviç mesela... Dile gelebilse hani mezarda, 'ne kadar da kısaymış hayat' demez miydi, yeni tiran adaylarına! 

Kinlerimizin, öfkelerimizin, üzüntülerimizin, hırslarımızın tam tersine... 

Kısadır hayat!

Taş Arslan / Shir Sangi (1987)

Mesut Cafer Cozani filminin finalindeki  yakarış.

Dönemeç

Ben sana daha biz tanışmadan vurulmuştum Süreyya. Çiçekten habersiz kelebeğin öyküsü bizimkisi adeta. Eksiktir sevdasından uzak olan sevgili, eksiktir baharından habersiz kelebek. O kelebek ki kısacık ömrüne oranla binlerle yıla denk düşen koza içinde sabırla güçlendirmeyi bekler kanatlarını.

Saçlarım uzun değildi sancılarıma sürterek teskin edebilecek kadar. Yaşlarım gözümde değersiz birer sıklet gibi yer işgal ediyorlardı sadece. Ve bilmiyordum Süreyya, suya da, metale de, cama da değerini veren kemiyetinden ziyade keyfiyetiydi. Birer inciye dönüşüp, kalbin peşine ardı ardına sökün etmeyen yaşları kim ne yapsın?


Oysa seni tanımak kavramların anlamsızlığının farkına varmaktı. Mesafeler mesela. Sair zaman insanın ayağına birer pranga, omuzlarına kaldırılması zor bir külçe gibi yığılan mesafeler seni tanıdıktan sonra sivrisinek vızıltısına dönüşüverdi... 


Seni tanıdıktan sonra anladım, yakıcı nefesinin alnımda olduğu anlar ile sesimin karanlıkta kaybolduğu anlar arasında milim fark olmadığını. Gönüller sende olduktan sonra "eynessera minessüreyya!"


Hatırla;
Ben ellerim ceplerimde, yalancı mesutluklarla boş kaldırımlarda ıslık çalarak yürürken...


Hatırla;
Yalnızlık sulu sepken tüm insanlığın tepesine tepesine inerken...

Hatırla;

Seni gördüğü, bildiği halde koşup eteğine sığınmak yerine, üstüne karalar, çamurlar yağdırırken...


Ve hatırla;
Bütün bu farkında olmayanların acınası haline rağmen, sen o hayret verilecek şefkat ve rikkatinle tebessüm ederken...Dedim ya; ben sana daha biz tanışmadan vurulmuştum Süreyya...


Senden habersiz yaşamak şahsi fetretimdi ama orada, benim tam olarak bilmediğim bir kavşakta beni karşılayacağını biliyordum.


Belki biraz kırgın, belki de kızgın ve belki sitemliydim azıcık.Fakat yanlış anlama... Sevmek sitemle başlar diyor bir söz sultanı. Sitemim sana değil Süreyya, beni çepeçevre kuşatan tüm sistemeydi... Hissedilip bilinmeyen, tahmin edilip ulaşılamayan, yürüyüp varılamayan bir menzilin varlığına vurulup, varamayınca ona, doğal olarak öfkeleniyor insan bir süre sonra. Ya da şöyle anlatayım sana:


Bir bahar papatyasından açılan fal gibi, kopan her yaprakta olumsuzu olmadan hep seni aramak gibi bir şey bu. Yani tüm ihtimalleri yine sen olan, tüm yolların sana çıktığı bir papatya falı gibiydin. "Seviyor, sevmiyor değil yine seviyor..."


'Dönemeç' şiirindeki şair gibi mevsimin bayat, hayatın esnemekte olduğu bir anda ya da havanın ılık, caddenin kalabalık olduğu bir anda karşıma çıkman arasında hiç fark olmayacaktı benim için. Önemli olan o dönemece ulaşmak, önemli olan siluetin olmasa bile ayak seslerini duyabilmekti. İster geç bir bahar günü olsun, ister kışa yaklaşan bir sonbahar günü.


Sensizliğin en büyük ödülü ve cezası sessizlikti belki. Ruhumun uçurumlarında attığım isyan çığlıklarına inat sessiz bir rölanti ile bekliyordu gözlerim...


Ve o müthiş dönemeç, o unutulmaz kavşak, o baş döndüren viraj... 


Sonrası şiir elbet: "Bana yakan gözlerle bir kerecik baktınız..." 


Ben sana daha biz tanışmadan vurulmuştum Süreyya. Çiçekten habersiz kelebeğin öyküsü bizimkisi adeta. Eksiktir sevdasından uzak olan sevgili, eksiktir baharından habersiz kelebek...


O dönemeçten sonra hızlı bir tamamlanma hissi esir alıyor bedeni, o dönemeç sonrasında doluyor boşluklar ve o dönemeç sonrasında keşfediliyor zaten var olanlar...




Bakma benim böyle şahsileştirdiğime meseleyi, bilenler bilir ki binlerce yıllık bir masaldır bu anlattıklarım.

Gölgeler ve Suretler: Yağmurdan önce!

Ilık bir sütten yükselen buğu gibi yumuşak ve hissettirmeden akıyor Gölgeler ve Suretler. Yakınlarımızla nasıl uzak düştüğümüzü, düşman kesildiğimizi Kıbrıs örneğinden yola çıkarak anlatıyor.

‘Bir aileydik. Nasıl koptuk, uzaklaştık? Şimdi birbirimize karşıyız. Herkes başkasının ışığında oturuyor. Nasıl bize verilen iyiliği kaybettik?’ Böyle diyordu Terence Mallick’in o muhteşem filmi The Thin Red Line’da. Esasen dünyanın öyküsünün özeti bu değil midir? Kardeş doğup birbirine düşman olan, zaaflarla mücehhez insanoğlunun hikâyesi…

Derviş Zaim ismi sadece bir sinemacının değil, aynı zamanda, şairin ifadesiyle, ‘gaibi kurcalayan bir çilingir’in ismidir. İlk filmi Tabutta Rövaşata’dan beri kamerayı sadece görüntünün üzerine odaklayan biri değil Zaim, aynı zamanda hakikatin üzerinde gezdiren ve bunu yaparken kendine has bir sinema dili oluşturmayı başarmış ender Türk yönetmenlerden biri… Zaten kendisi de öyle söylüyor: “Vicdan ve hakikat benim yaptığım birçok şeyi anlamak için hareket noktası sayılabilir…”

Ezcümle derdi olan bir sinemacıdır Derviş Zaim…

Tabutta Rövaşata’da tavus kuşunun kanatlarındaki rengarenk dünyanın esrarında yapar arayışını, Filler ve Çimen’de yağmur altında ebru yapan kızın hüznünde. Fason bir üretimin eseri değildir filmleri. Bu nedenle sair yönetmenlere göre az sayılabilecek sayıda filme imza atmıştır. Elbette başka nedenleri de vardır bunun; ekonomik, teknik vesaire…

Bu tarz yönetmenlerin genel olarak izleyicilere verdiklerinin dışında bir de kendi iç dünyalarında karşılığı olan ancak paylaşım konusunda ketum oldukları yönler vardır. Ancak dikkatli radarlar tespit eder bu ayrıntıları. Kieslowski’nin Üç Renk üçlemesi, peşinden sonradan bakınca net görünen Dekalog’u ancak yönetmen öte âleme geçtikten sonra tüm ayrıntılarıyla izleyenleri selamlamıştı.

Derviş Zaim, geleneksel sanatlardan yola çıkarak yaptığı sinemasal arayışların üçüncü ve son durağı olan Gölgeler ve Suretler ile vizyonda. Malum olduğu üzere yönetmen daha önce Cenneti Beklerken’de minyatür, Nokta’da hat sanatı etrafına kurmuştu hikâyesini. Şimdi ise gölge oyunu ile harmanlıyor anlatacaklarını.

Gölgeler ve Suretler en yakınımızdakilerle bile bazen nasıl uzağa düştüğümüzü, hatta düşman kesildiğimizi Kıbrıs örneğinden yola çıkarak anlatıyor. Çekilmesi için 14 yıl beklediği filminde Zaim, 1963’te Kıbrıs’ta başlayan olaylar sırasında bir Karagöz kuklacısı olan babasından ayrı düşen genç kızın geçirdiği dönüşüm ve olgunlaşma sürecini anlatıyor. Türk-Rum, Müslüman-Hıristiyan ilişkileri bağlamında sancılı bir dönemde Hacivat-Karagöz gösterileriyle nafakasını temin eden Salih, köyünü Rumların basması üzerine kızı Ruhsar’la birlikte yakınlardaki bir köyde yaşayan kardeşi Veli’nin yanına gider. Eski bir hesaptan dolayı, Veli’nin ağabeyiyle arası çok iyi değildir. Tuhaf bir insandır Veli. Platonik olarak âşık olduğu Rum kadının oğlunu kahve kumarında sürekli ‘tokatlar’. Öte yandan köyün delisinin de tek hamisidir. Ancak ağabeyinin bu ansız gelişi, kurulu düzenini sarsmaya başlar. Zira Rumlar, yaşadıkları köyün yakınına kadar gelmiş, yolları tutmuştur. Bahsini ettiğimiz Rumlar, Rum halkı değildir, bunun altını çizmek lazım. Durumu anlayan Karagözcü Salih, kızıyla beraber köyüne dönmek için yola çıkar lakin yoldaki çevirme sonrası kaybolur. Ruhsar, amcası Veli’den bir an önce babasını bulmasını ister. Öte yandan Rumlar çemberi daraltmakta, köydeki bir grup Türk de çareyi silahlanmada görmektedir. Nitekim gerilen halat kopar ve düne kadar yan yana yaşayan iki halk arasında çatışma patlar. O güzelim mekânlar yıkılıp yakılarak birer viraneye dönüşmeye başlar. Ve bunun sonucunda zorunlu göçler başlar. Ki, göç demek ihanet ve beklenmedik dostlukların yaşandığı ibretlik sahneler demektir. Bizim bugün ‘Kıbrıs Sorunu’ dediğimiz meselenin sonuçlanmasının fitili işte bu dönem ateşlenmiştir.

Hikâyenin fonunu ise Kıbrıs’ın Karpaz bölgesi ve Büyükkonuk köyünün olağanüstü güzellikteki doğası, köyleri, tepeleri ve deniz oluşturuyor.

Gölgeler ve Suretler öyküsünü anlatırken bazen öyle resimleri yakalıyor ki, seyirci perdede gördüğü güzelliğin etkisiyle filmin kendi gerçekliğinden bile kopuyor. Oysa film belki de Kıbrıs meselesi dediğimiz bitmeyen ve sürekli kanayan yaranın ilk açıldığı dönemi anlatıyor. Provoke etmeden, herhangi bir ajitatif ucuzluğa düşmeden.

Bütün filmlerin arasından Nokta şahsen fakir için apayrı anlamlar ifade eden bir filmdir. Gerek hikâyeyi anlatış biçimi, gerekse gündelik sıkıntıların içine yerleştirdiği kocaman bir hat âlemi ile Zaim kıymeti belki yıllar sonra anlaşılacak, üzerine tezler yazılacak bir çalışmaya imza atmıştı. Gölgeler ve Suretler bu anlamda Nokta’dan çok öne çıkamasa da, üçlemeyi tamamlaması ve özünde sakladığı sanatın diliyle düşmanlık/dostluk gibi insanlık tarihinin en eski kavramına yaklaşmayı başardığı için önemli bir film.

Gölge Oyunu, filmde salt Zaim’in diğer filmleriyle bir tür bağıntı kuran bir ‘aks’ değildir. Işık ile gölgenin düşman gibi görünen ilişkisi, birbirine yapışık duran iki toplumun ilişkisi hakkında da şahane bir ‘teşbih’ içerir.

Filmin en beğendiğim yönlerinden biri de, ezelden beri ‘hastası’ olduğum Kıbrıs Ağzı ile olması. Çoğunu pek tanıyıp bilmediğimiz isimlerin canlandırdığı karakterler muhteşem olmuş. Burada alınan oyunların ne kadarı oyuncunun, ne kadarı yönetmenin emeği ve motivasyonudur bilemiyorum ancak, Gölgeler ve Suretler ne eksik ne fazla diyebileceğimiz oyun gücüyle parmakla gösterilebilecek bir kaliteye sahip bir film olmuş. Ve ille de müzikleri ve ritmi. Ilık bir sütten yükselen buğu gibi yumuşak ve hissettirmeden akıyor Gölgeler ve Suretler. Her ne kadar onun gibi sert olmasa da Milcho Manchevski’nin o güzelim ‘Before The Rain - Yağmurdan Öncesi’ndeki lezzeti aldım Derviş Zaim’in filminden.

Ve bu tür filmleri izledikçe Türk sineması adına umudumuz katlanarak artıyor.

Gölgeler ve Suretler

Yönetmen: Derviş Zaim Oyuncular: Hazar Ergüçlü, Osman Alkaş, Popi Avraam, Settar Tanrıöğen, Buğra Gülsoy

Tür: Dram, Politik

Süre: 116 dakika

2010, Türkiye, KKTC

Pollyancho

Ne trajiktir palyaçonun makyajı!

Burnunda kan kırmızı bir riya,

dudakların ölüm sonrasından emanet.

Zorlama hiç palyaço,

komik değil tüm hallerin.

Kaldırmıyor içim seni görmeye,

Frapan maskeyle perdelenmiş hüzünlerin.

Gülse de yüzün,

Acıma hissim ayaklanıyor her seferinde

.

Ki ben en çok palyaço görmeye dayanamam. 

Generaller Niçin Sokağa Çıkamaz

Bir general her şeyi göze alıp

Biz ölümlüler gibi 

sokağa çıkarsa

Bastonunu kaçırır hemen

Sokağın küçük oğlanları

Damdan dama damdan dama

Ve rüzgarlı kahkahalarıyla 

küçük kızları sokağın

Şapkasını uçurur bulutlara

Bir general her şeyi göze alıp

Biz ölümlüler gibi 

sokağa çıkarsa

Bembeyaz barikatlarına takılır

generalin dikenleri madalyaları

Bulut kokan akasya ruhu kokan

Çivit ve cesaret kokan

sonsuz çamaşırların

Bir general her şeyi göze alıp

Biz ölümlüler gibi 

sokağa çıkarsa

Sokağın ortasında

büyük bir ayna

Bir yüzde sayın general

ötekinde mahalle bekçisi

Bütün bunlar

ve buna benzer nedenlerden ötürü

Generaller sokağa çıkamazlar

Sokağın üstündeki sahanlıktan

geçip gider

helikopterle teyyareler

Cahit Koytak

Yapmayın!

(Önemli not: Bu yazı 2 Ocak 2011 günü kaleme alınıp gazeteye yayınlanmak için yollandı. Ancak bir saat sonra, 'Yanlış anlaşılır' saikiyle geri çekildi. Ne garip ve acı tevafuktur ki, Rahmetli Erbakan bir gün sonra, yani 3 Ocak'ta rahatsızlanıp hastaneye kaldırıldı. Gerisini biliyorsunuz zaten!) 

Biliyorum pek çok kişi kızacak böylesi bir yazı kaleme aldığım için. Aklımın ucundan bile geçmeyen suçlamalara muhatap olacağım, edilmedik hakaret, yemediğim küfür kalmayacak. Bazıları konuyu başka yerlere çekip, benim bu yazımdan yola çıkarak başka anlamlar üretecekler.

Lakin vicdanım elvermiyor dostlar. Her şahit oluşumda içim ‘cız’ ediyor…

Siyasi ya da başka şey aramayın lütfen birazdan yazacaklarımdan dolayı. Partili dostlarım da lütfen kızıp, köpürmeden önce samimiyetle bir kez daha düşünsünler ne olur!

Yazımızın konusu Prof. Necmettin Erbakan…

Şüphesiz Türk tarihinin en önemli figürlerinden biri. Büyük bir mücadele insanı… Saygıyı hak eden, pek çok kez haksız eleştirilere maruz kalmış bir isim…

Malum; olaylı kongreler neticesinde muhterem Erbakan tekrar partinin başına geçti. Kendi ifadesine göre, oyları da etkilemiş bu değişim..

Ki doğrudur, Saadet Partisi belki barajı geçebilecek duruma bile gelmiştir, inanın bilemiyorum…

Beni rahatsız eden, vicdanımı sızlatan şey sayın Erbakan’ın kişisel durumu. Etrafını saran insanların umarsız hoyratlıklarıyla sahneye çıkarılışı, konuşturulması ve siyasi ikbal adına –epey- acımasızca ortalık yere –adeta-atılması.

Bir insan olarak feci yaralıyor beni bu durum. Konuşma kürsüsüne asansörlerle çıkarılması, arkasına yastıklar konularak oturtulmaya çalışılması, üç kuruş etmez mevzular ile ilgili sorular sorularak bunaltılması vicdanen beni çok rahatsız ediyor.

Başta da söyledim; kesinlikle Türkiye’nin en önemli siyasi isimlerinden biri olduğuna samimi olarak inanıyorum. Lakin, bir takım TV ekranlarında kendine ‘Gazeteci’ denen zatların pişkin pişkin sırıtarak, adeta alay eder gibi soru sorması, ‘Bakın işte bunamış’ demeye getirmeleri ağırıma gidiyor.

Verdiği son mülakatta, ‘Zekamı ölçmeye makine dayanmaz’ diyor, ki doğrudur. ’28 Şubat’ta biz kazandık’ diyor ki, doğrudur. “Püf desek, hepsi bize geri döner” diyor, ki o da doğrudur!

Ama illa siyasi parti lideri olarak, her gün takım elbise, kravat takarak mı yapılmak zorunda bu iş. Bu cümleleri söylemek için illa parti başkanı olup, politika mı yapmak lazım?

Diyelim ki muhterem Hocam, yılların verdiği alışkanlıkla yerinde duramıyor, ülkenin durumu onu üzüyor ve elinden gelenleri yapmak için, geri plana çekilmeyi uygun görmüyor.

Ya partilileri?

Ya ailesi?

Ya doktorları?

84 yaşındaki bir insana yapılan bu muamele hiç mi içlerini acıtmıyor, vicdanlarını sızlatmıyor?

Merhum Ecevit’in siyasetteki son dönemini hatırlıyorum. Yaşlanmış, yıpranmış, yorgun bir siyaset adamı. Bırakınız adım atmayı, tek kelime edecek hali bile yok… Lakin siyasi şehvet rahmetli Ecevit’i o haliyle bile ortalık yere atıp atıp durdu. En son yapılan siyasi bir yürüyüşe zorla katarak belki de ölümüne neden oldu!

Bunu yapanlar Ecevit’in düşmanları ya da hasımları değildi. Bizzat partilileriydi, bizzat eşiydi belki.

Muhterem Erbakan’a da aynı şey yapılıyor neredeyse…

Ve ben bundan duyduğum rahatsızlığı ifade etmeyi zorunluluk olarak görüyorum.

Size sesleniyorum sevgili Erbakan ailesi… Çocukları, damatları, gelinleri, akrabaları… Lütfen buna izin vermeyin…

Sevgili Saadet Partililer… Nasıl görmezsiniz durumu, bu kadar mı gözümüzü siyaset bürüdü?

Yapmayın, Allah aşkına yapmayın!

Oysa biz uykuya düşmandık beraberken

Yağmursuz bir sonbahar akşamıydı. Son vapuruydu adanın. Evsiz bir yavru kedinin saçak altına sığınması gibi sığınmıştık geminin arka kısmına. Karanlık sulara bakarak konuşmuştu.

- Nedense uyuyamıyorum son günlerde!

Aslında benden de benzer şeyler duymak ister gibiydi, uzayan sessizliği bir bakış kısaltır zannetti; ama olmadı tabii.

- Ya sen?

Dedi,


- Senin uykularından ne haber?

- Benim uykularımda cehennem kaynıyor... Benim sularım kirli kazan buharları!


Diyemedim ki bunu, kelimeler geldi ve ejder soluğu gibi belleğimi vurup geçti. Allah'tan insaflıydı, merhametliydi. Sesi daha da müşfikleşti ve ninni mırıldanır gibi konuyu değiştirerek devam etti:


- Denizden daha iyi bir doktor tanımam. Bütün yaralarımı itinayla açar, temizler ve kapatır. Geçen kış açılan yaralarım, kapanmak üzere gelecek yazı beklemek zorunda kalacaklar. Üstüne bir de bu sene eklenen yaraları düşünürsek, denizin işi zor olacağa benzer...


Kaşıyordu, kelimelerin sersemletici şokunu hissetmek ister gibi en hassasını seçip üzerime üzerime sıkıyordu nedense. Allah'tan sen yoktun o zaman günlüğüm ve Allah'tan ben bir kelimeyle sinirlerini kontrol edemeyen saralılar gibi katelepsiye girmiyordum. Sustum tabii. İnatla, sabırla sustum; ama susacak gibi değildi.


- Aklıma denizkestaneleri geldi. Kimin aklına gelir o çirkin, dikenli varlıkların dikenlerini döktüklerinde o kadar güzelleşebileceği: Küçüklü büyüklü rengarenk denizkestaneleri... Bana, görünüşe aldanmamayı, önyargılı olmamayı denizkestaneleri öğretti. Şimdi keşke deli gibi kar yağsaydı ve ben yağan kara gülümseyerek, soyunup içi sıcak suyla dolu bir havuza atlasaydım... Sıcak, asit kadar sıcak bir Kleopatra havuzuna.


İnadım inat... Suskunluk yemini etmiş Baptist rahibi gibiyim. Karanlık sulara gülümsüyorum. Hayatı karelere, çerçeveyi sulara hapsettim. Vapur ağır, cüsseli bir dev gibi titreyerek kımıldıyor. Kör bir satır gibi yararak ilerliyor karanlık suları.

- Ne acı, köpüklerin dansını gösterecek kadar bile göstermiyor kendisini ay. Hani bir de cömert derdik, esirgemez bizden yansımasını güneşin, ışık kendisinin değil ki?


Bu sefer o başka alemlerdeymiş ve rahatsız edilmek istemiyormuş gibi hiç istifini bozmadı.


- Alnımı balkon demirlerine dayadım gece boyu. Hatta bak inanmazsan, izi bile kaldı şu sıkıntı sivilcelerinin arasında. Bilmeyen, ütüyü alnıma değdirdim zannedecek. Soğuk parmaklıklar yaktı sanki.


Parmaklarım pıtırlı alında geziniyor. Benim gözümde kirli cam lekesi kalmamış Allah'tan. O balkonun soğuk demirlerine yaslamışken başını, benim zihnim camın puslu gerisinden sabahı gözetliyordu. Ve içimde sabahların ne kadar uzak olduğuna dair bir vird:

Uykuya düşmandık beraberken... Hem uzakta, hem beraber, hem uykusuz.

Böyleydi işte...


'Bİr Aşk'a Krallığım'dan...

Hayal uzak, yumruk yakın

‘Kanun uzak, yumruk yakın.’ diyordu sıra dışı Terrorist (1995) filmindeki bir replik. Bu haydut deyişini hayatının felsefesi yapan çok çıkışsız insan vardır. Esasen boksör Micky ‘Irish’ Ward’ın öyküsü şahane bir tutunamayanlar hikayesidir. Ve dibe vurmuş hayatların, zemine sert şekilde çakılıp tekrar yükselmesinin…

Yönetmenliğini David O. Russell’in yaptığı ve Christian Bale, Mark Wahlberg, Amy Adams ile Melissa Leo’nun oynadığı Dövüşçü (The Fighter) böylesi bir gerçek yaşam hikayesinden yola çıkarak çekilen bir film.

Ana hatlarıyla filmin hikâyesi şöyle: Dicky Ecklund (Christian Bale), zamanın efsane boksörlerindendir. Ancak yeteneğini boşa harcamış, uyuşturucuya bulaşmış, hem spor hayatını hem de aile hayatını neredeyse bitirmiş ve gözden düşmüştür. Micky Ward (Mark Wahlberg), Dicky’nin daha yolun başında olan üvey kardeşidir. Tüm hayatını abisinin gölgesinde geçirmiştir.

Bir zamanlar “Lowell’in Gururu” olan Dicky, Sugar Ray Leonard ile olan maçı kaybettikten sonra zor zamanlar yaşamış ve teselliyi uyuşturucuda aramıştır. Bu arada küçük kardeşi Micky, ailenin boksörü olmuştur. Ancak ne kadar çalışırsa çalışsın ardı ardına dövüşler kaybetmektedir. Annesi, Micky’nin kariyerini yönetirken, üvey abisi de onun boks eğitimiyle ilgilenmeye çalışmaktadır. Son dövüşünde neredeyse canından olacak olan Micky, yeni kız arkadaşının tavsiyesine uyar ve ailesiyle bağlarını koparır. Böylece uyuşturucu bağımlısı üvey abisi olmadan kendi çalışmaya başlar. Dünya Şampiyonası’nda bir şans yakaladığında sorunlu ailesi yeniden hayatına girer. Ancak bu sefer gerçek anlamda bir aile olabilmeyi başarmaları gerekmektedir.

Dövüşçü, ilk bakışta bir tür boks filmi gibi görünse de ondan çok daha fazla şeyler içeriyor. Söz gelimi Amerikan tarzı hayata mühim ve can yakan çakışlarda bulunuyor. Bunu yaparken en büyük silahı, ele aldığı karakterler. Parçalanmış aileler, heva ve hevesinin tüm olumsuzluklarına rağmen ucube ailesini bir arada tutmaya çalışan anne var mesela. Sonra vaktiyle başarıya teğet geçmiş, tabiri caizse direkten dönüp uyuşturucu müptelası olmuş, kendi başarısızlıklarını kardeşinin başarılarıyla telafi etmeye çalışan bir bitik adam: Dicky Ecklund… Ki Christian Bale, bu roldeki şaşırtıcı olmayan başarısı ile parmak ısırtıyor. Batman’in o gürbüz, güçlü adamını en az 20 kilo vermiş, dişleri darmadağın bir ‘müptela’ rolünde, üstelik bu kadar başarılı bulmak çok ilginç.

‘Bir boks filminden çok daha fazla şey’ demiştik Dövüşçü için. Bu nedenle ünlü Rocky filmi ile karıştırmamak lazım. Hatta filmi izlerken, zihinlerimiz Rocky’ye atıfta bulunurken bile, bu tuzağa düşmemek lazım. Zira bir intikam teması değil karşımızdaki, bir tutunamayanlar öyküsü. Filmin neredeyse her hücresine sinen araya sıkışmışlık, çıkışsızlık gibi hisler, kahramanları daha da yakınlaştırıyor izleyiciye. Dövüşçü filminin sırrı sanırım basitliğinde. Düz bir anlatım ile derdini hiç kasmadan izleyiciye aktarmayı başarmış filmin yönetmeni. Bunu yaparken elindeki hikâyenin sadece sportif başarı hikâyesine de odaklanmamış. Bu tuzağa düşmemesi çok önemli. Zira bundan kaçtıkça insan öyküsü yakalamış bol bol.

Muazzam bir senaryo, muhteşem bir yönetim filan yok filmde. Ama oyunculuk var. Bu da The Fighter’ı ortalamanın üzerine çekmeye yetiyor. Christian Bale, Oscar heykelciğini kaparsa kimse şaşırmasın.